Điều gì đã tạo nên tốc độ thần kỳ cho chuỗi cung ứng của VinFast, biến một thương hiệu non trẻ thành người dẫn dắt cuộc chơi xe điện tại Việt Nam? Đó không phải là câu chuyện đơn thuần về vốn, mà là một chiến lược kết hợp giữa tham vọng toàn cầu, sự quyết liệt trong nội địa hóa và khả năng tích hợp dọc chuỗi giá trị. Đồng hành cùng CEO360 “mổ xẻ” toàn bộ mô hình đó, cung cấp những phân tích sắc bén và bài học đắt giá mà bất kỳ doanh nghiệp nào cũng có thể chiêm nghiệm.
Giới thiệu về VinFast
VinFast, thành viên của Tập đoàn Vingroup, là nhà sản xuất ô tô đầu tiên của Việt Nam với tầm nhìn trở thành thương hiệu xe điện thông minh toàn cầu. Ra mắt vào năm 2017, VinFast đã gây chấn động ngành công nghiệp ô tô thế giới bằng tốc độ xây dựng nhà máy, ra mắt sản phẩm và mở rộng thị trường chưa từng có.
Thành lập năm 2017, VinFast (thuộc Tập đoàn Vingroup) đã trở thành một hiện tượng trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu. Với chiến lược chuyển đổi hoàn toàn sang xe điện từ năm 2022, VinFast không chỉ là nhà sản xuất ô tô mà còn là một công ty công nghệ với khát vọng định hình tương lai của di chuyển bền vững. Nền tảng cho sự phát triển vượt bậc này chính là một chuỗi cung ứng được xây dựng có chủ đích, vừa hợp tác với những gã khổng lồ thế giới, vừa quyết tâm làm chủ các khâu cốt lõi ngay tại Việt Nam.
Các sản phẩm tiêu biểu của Vinfast
Hiện tại, VinFast đã chuyển đổi hoàn toàn sang sản xuất xe điện, với dải sản phẩm phủ khắp các phân khúc chính, đáp ứng đa dạng nhu cầu của người dùng:
- VF 3: Mini SUV điện cỡ nhỏ, giá thấp nhất, hướng tới người dùng đô thị và khách hàng mua xe lần đầu.
- VF 5 Plus: Mẫu SUV hạng A, hướng đến nhóm khách hàng đô thị, mua xe lần đầu với chi phí vận hành tiết kiệm.
- VF e34: Mẫu SUV hạng C, là mẫu xe thuần điện đầu tiên của VinFast ra mắt thị trường, tiên phong cho kỷ nguyên di chuyển xanh tại Việt Nam.
- VF 6: Mẫu SUV hạng B, nổi bật với thiết kế hiện đại do Torino Design chắp bút, hướng đến các gia đình trẻ.
- VF 7: Mẫu SUV hạng C, có thiết kế cá tính, thể thao, tập trung vào trải nghiệm lái và công nghệ thông minh.
- VF 8: Mẫu SUV hạng D, là sản phẩm chiến lược cho thị trường toàn cầu, cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ quốc tế.
- VF 9: Mẫu SUV hạng E cỡ lớn, là dòng xe cao cấp nhất với 7 chỗ ngồi, không gian rộng rãi và các tiện nghi sang trọng.
Mô hình chuỗi cung ứng của VinFast: Tích hợp dọc và Nội địa hóa
Về bản chất, mô hình chuỗi cung ứng của VinFast được xây dựng theo chiến lược kép: hợp tác quốc tế để tiếp cận công nghệ đỉnh cao và đẩy mạnh nội địa hóa để tự chủ, tối ưu chi phí. Mô hình này có thể được ví như một “cú đấm hiệp lực”, nơi sức mạnh từ các đối tác toàn cầu kết hợp với nội lực từ hệ sinh thái Vingroup. Toàn bộ các trụ cột này liên kết chặt chẽ với nhau, tạo nên một sơ đồ chuỗi cung ứng của VinFast phức tạp nhưng linh hoạt.
Mạng lưới nhà cung cấp: Bắt tay với những người khổng lồ
Ngay từ đầu, VinFast đã chọn con đường “đi tắt đón đầu” bằng cách hợp tác với các nhà cung cấp (supplier) hàng đầu thế giới để đảm bảo chất lượng sản phẩm đạt chuẩn quốc tế. Đây là bước đi chiến lược giúp VinFast nhanh chóng làm chủ công nghệ và rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm.
- Đối tác công nghệ và thiết kế: Pininfarina (Ý) chịu trách nhiệm thiết kế, trong khi các công ty như Magna Steyr (Áo) và AVL (Áo) cung cấp tư vấn kỹ thuật và động cơ.
- Linh kiện cốt lõi: Các tên tuổi lớn như ZF và Bosch (Đức) cung cấp hộp số và các hệ thống điện tử quan trọng.
- Công nghệ xe điện: VinFast hợp tác với LG Chem (Hàn Quốc) và Gotion High-Tech để sản xuất pin, đồng thời sử dụng chip xử lý của NVIDIA (Mỹ) cho các hệ thống lái thông minh.
Chiến lược nội địa hóa: Xây dựng hệ sinh thái tại chỗ
Đây là trụ cột quan trọng nhất tạo nên sự khác biệt của chuỗi cung ứng VinFast. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào nhập khẩu, VinFast chủ động xây dựng một hệ sinh thái sản xuất ngay tại Việt Nam với mục tiêu đạt tỷ lệ nội địa hóa 84% vào năm 2026.
Khu công nghiệp phụ trợ: VinFast đã quy hoạch các khu công nghiệp phụ trợ ngay tại tổ hợp nhà máy ở Hải Phòng và Hà Tĩnh, mời gọi các nhà cung cấp đặt nhà máy tại chỗ. Chiến lược này giúp giảm chi phí logistics, tăng tốc độ cung ứng và kiểm soát chất lượng chặt chẽ hơn.
Tự chủ sản xuất:
- Pin xe điện: Vingroup thành lập VinES để tự chủ công nghệ sản xuất pin – “trái tim” của xe điện.
- Vật liệu chiến lược: Việc thành lập VinMetal với vốn đầu tư 10.000 tỷ đồng là bước đi chiến lược nhằm tự chủ nguồn cung thép ô tô chất lượng cao.
Hỗ trợ doanh nghiệp Việt: VinFast cam kết bao tiêu sản phẩm đầu ra, ưu đãi phí thuê đất và kết nối các doanh nghiệp Việt với đối tác nước ngoài để chuyển giao công nghệ, nhằm phát triển một mạng lưới cung ứng nội địa vững mạnh. Hiện tại, VinFast đang hợp tác với gần 700 doanh nghiệp trong nước để cung cấp linh kiện, vật tư, thiết bị, nhằm tăng cường nội địa hóa và mở rộng sản xuất, phục vụ mục tiêu xuất khẩu và đáp ứng thị trường toàn cầu.
Kênh phân phối: Từ trong nước vươn ra toàn cầu
Hệ thống phân phối của VinFast được xây dựng đa kênh, kết hợp giữa mô hình sở hữu và hợp tác để nhanh chóng mở rộng thị trường.
- Thị trường Việt Nam: Tận dụng hệ thống showroom 3S có sẵn sau thương vụ mua lại GM Việt Nam, kết hợp với các trung tâm thương mại Vincom và nền tảng bán hàng trực tuyến O2O (Online-to-Offline). Gần đây, VinFast còn bắt tay với các nhà phân phối lớn như City Auto để mở rộng thêm đại lý.
- Thị trường quốc tế: VinFast chủ động mở showroom tại các thị trường trọng điểm như Mỹ, Canada, châu Âu, Ấn Độ và Indonesia. Đồng thời, hãng ký kết với gần 60 đại lý tại Philippines để nhanh chóng thâm nhập thị trường này.
Sơ đồ dòng thông tin trong chuỗi cung ứng của VinFast
Dòng thông tin trong sơ đồ chuỗi cung ứng của VinFast được số hóa mạnh mẽ, vận hành như một hệ thần kinh trung ương, đảm bảo sự liền mạch và linh hoạt từ nhà cung cấp đến khách hàng cuối cùng và ngược lại.
Trọng tâm của hệ thống này là phòng lập kế hoạch nguồn lực, nơi tích hợp dữ liệu từ nhiều nguồn. Dữ liệu đặt hàng từ các nhà bán lẻ và người tiêu dùng cung cấp thông tin trực tiếp về nhu cầu thị trường. Dựa trên tín hiệu này và kế hoạch sản xuất tổng thể, hệ thống sẽ tự động tính toán nhu cầu vật chất, dữ liệu và gửi yêu cầu đến các nhà cung cấp cấp 1, cấp 2 cũng như các công ty logistic.
Luồng thông tin này không phải là một chiều. Phản hồi về nguồn lực sẵn có từ nhà cung cấp và năng lực vận chuyển từ công ty logistic được gửi ngược lại phòng kế hoạch, giúp VinFast điều chỉnh kế hoạch sản xuất một cách linh hoạt, tránh tình trạng thiếu hụt hoặc tồn kho dư thừa. Đây chính là cơ chế giúp chuỗi cung ứng VinFast phản ứng nhanh với những thay đổi của thị trường, một yếu tố sống còn trong ngành công nghiệp ô tô hiện đại.
Phân tích điểm mạnh, điểm yếu trong chuỗi cung ứng của VinFast
Điểm Mạnh (Strengths)
Tích hợp dọc và tự chủ cao: Đây là lợi thế cạnh tranh cốt lõi. Mô hình khép kín từ sản xuất vật liệu chiến lược (VinMetal) đến tự chủ công nghệ pin (VinES) và hệ thống phân phối, cho thuê xe (GSM) giúp VinFast kiểm soát chặt chẽ chi phí, chất lượng đầu vào và đầu ra, giảm sự phụ thuộc vào các biến động bên ngoài.
Hậu thuẫn tài chính và hệ sinh thái Vingroup: Nguồn vốn mạnh mẽ cùng với một hệ sinh thái đa ngành (bất động sản, bán lẻ, công nghệ) tạo ra một “bệ phóng” vững chắc. VinFast có lợi thế vượt trội về mặt bằng sản xuất, showroom tại các vị trí đắc địa của Vincom và tệp khách hàng tiềm năng từ hệ sinh thái Vingroup.
Tốc độ triển khai “thần tốc”: Khả năng ra quyết định nhanh và xây dựng nhà máy trong thời gian kỷ lục đã trở thành thương hiệu của VinFast. Tốc độ này cho phép hãng nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường và thích ứng với các thay đổi của ngành công nghiệp ô tô.
Chiến lược nội địa hóa quyết liệt: Việc xây dựng một mạng lưới với gần 700 nhà cung cấp trong nước và đặt mục tiêu nội địa hóa cao không chỉ giúp tối ưu chi phí mà còn tạo ra một chuỗi cung ứng VinFast bền vững, giảm rủi ro logistics và góp phần phát triển ngành công nghiệp phụ trợ Việt Nam.
Điểm Yếu (Weaknesses)
Phụ thuộc vào một số nhà cung cấp công nghệ cao: Dù đẩy mạnh nội địa hóa, VinFast vẫn phải nhập khẩu các linh kiện phức tạp và mang hàm lượng công nghệ cao như chip bán dẫn, cảm biến và công nghệ tự lái từ các đối tác nước ngoài. Sự phụ thuộc này là một điểm yếu tiềm tàng khi chuỗi cung ứng toàn cầu biến động.
Chi phí đầu tư ban đầu khổng lồ: Việc xây dựng một hệ sinh thái sản xuất khép kín và hiện đại đòi hỏi nguồn vốn đầu tư khổng lồ, tạo ra áp lực lớn lên hiệu quả tài chính trong giai đoạn đầu và khiến giá thành sản phẩm khó cạnh tranh với các đối thủ đã tối ưu được quy mô.
Kinh nghiệm vận hành chuỗi cung ứng toàn cầu còn mới: So với các đối thủ có lịch sử hàng trăm năm, kinh nghiệm quản lý một chuỗi cung ứng phức tạp trên quy mô quốc tế của VinFast vẫn còn khá non trẻ. Việc tối ưu hóa hoạt động logistics, quản lý tồn kho và đối tác tại nhiều thị trường khác nhau cần thêm thời gian để hoàn thiện.
Cơ Hội (Opportunities)
Xu hướng xe điện toàn cầu: Làn sóng chuyển đổi sang xe điện đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới. Đây là cơ hội vàng để một thương hiệu mới như VinFast tham gia và định hình lại thị trường mà không bị cản trở bởi di sản của động cơ đốt trong.
Chính sách hỗ trợ từ Chính phủ: Các chính sách ưu đãi về thuế, miễn lệ phí trước bạ cho xe điện và các chương trình hỗ trợ phát triển công nghiệp phụ trợ của Chính phủ Việt Nam tạo ra một môi trường kinh doanh thuận lợi, giúp giảm chi phí và kích cầu tiêu dùng.
Nhu cầu lớn từ thị trường ngách: Các công ty gọi xe công nghệ và dịch vụ vận tải (như GSM) đang có nhu cầu rất lớn về việc “xanh hóa” đội xe. Đây là một kênh đầu ra ổn định và quy mô lớn cho các sản phẩm của VinFast ngay tại thị trường nội địa.
Thách Thức (Threats)
Rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu: Các biến động địa chính trị, xung đột thương mại hay đại dịch có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung các linh kiện nhập khẩu, đặc biệt là chip bán dẫn, gây đình trệ sản xuất.
Cạnh tranh khốc liệt: VinFast phải đối mặt với sự cạnh tranh từ hai phía: các hãng xe điện Trung Quốc với lợi thế tuyệt đối về giá và quy mô chuỗi cung ứng, và các hãng xe truyền thống (Mỹ, Nhật, Đức) đang đẩy mạnh điện hóa với kinh nghiệm và thương hiệu đã được khẳng định.
Hàng rào kỹ thuật tại các thị trường khó tính: Việc thâm nhập vào các thị trường như Mỹ và EU đòi hỏi VinFast phải vượt qua những yêu cầu cực kỳ nghiêm ngặt về tiêu chuẩn an toàn, môi trường, bảo vệ dữ liệu và nguồn gốc xuất xứ linh kiện.
Bài học rút ra từ chuỗi cung ứng của VinFast
Từ câu chuyện xây dựng chuỗi cung ứng của VinFast, các nhà quản lý và chủ doanh nghiệp có thể rút ra những bài học chiến lược đắt giá:
1. Tư duy hệ sinh thái và tích hợp dọc là lợi thế tuyệt đối
Thay vì chỉ tập trung vào một sản phẩm, VinFast xây dựng cả một hệ sinh thái xung quanh nó. Việc tự chủ từ nguyên liệu đầu vào (VinMetal) đến sản xuất cốt lõi (VinES) và dịch vụ đầu ra (GSM) tạo ra một “pháo đài” vững chắc, giúp giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa chuỗi giá trị. Bài học ở đây là: hãy suy nghĩ vượt ra ngoài sản phẩm, tìm cách làm chủ các khâu quan trọng nhất trong chuỗi giá trị của mình.
2. “Kéo” đối tác về “sân nhà”
Chiến lược xây dựng các khu công nghiệp phụ trợ để mời gọi nhà cung cấp đặt nhà máy tại chỗ là một nước đi cực kỳ thông minh. Nó không chỉ là câu chuyện giảm chi phí logistics, mà còn là cách để tạo ra một cộng đồng sản xuất, dễ dàng hợp tác, kiểm soát chất lượng và chuyển giao công nghệ. Doanh nghiệp có thể học hỏi bằng cách xây dựng mối quan hệ đối tác chiến lược, biến nhà cung cấp thành một phần của quy trình sản xuất thay vì chỉ là bên bán hàng.
3. Tốc độ là vũ khí, quyết đoán là sức mạnh
Trong một thị trường biến động không ngừng, tốc độ ra quyết định và triển khai có thể là yếu tố sống còn. VinFast đã chứng minh rằng một doanh nghiệp mới hoàn toàn có thể cạnh tranh sòng phẳng nếu có đủ sự quyết đoán và khả năng huy động nguồn lực để hành động nhanh hơn đối thủ.
4. Nội địa hóa không chỉ là câu chuyện chi phí
Đối với VinFast, việc đẩy mạnh nội địa hóa còn là chiến lược quản trị rủi ro, xây dựng chuỗi cung ứng VinFast bền vững và tạo ra giá trị chung cho nền kinh tế. Bài học này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh toàn cầu hóa đang đối mặt với nhiều thách thức. Việc xây dựng năng lực sản xuất trong nước chính là xây dựng sự tự chủ cho tương lai của doanh nghiệp.
Câu hỏi thường gặp về chuỗi cung ứng của VinFast
1. Nhà cung cấp pin chính của VinFast là ai?
VinFast tự chủ một phần qua VinES, đồng thời hợp tác chiến lược với các đối tác hàng đầu như LG Chem và Gotion High-Tech. VinFast ban đầu hợp tác sâu rộng với LG Chem để thành lập liên doanh sản xuất pin tại Việt Nam (VinFast – LG Chem), nhưng sau đó, mảng pin của LG Chem đã tách thành một công ty riêng là LG Energy Solution (LGES), và VinFast tiếp tục hợp tác với LGES, cũng như mở rộng đối tác pin, để cung cấp cell pin cho xe điện của mình
2. Tỷ lệ nội địa hóa của xe VinFast là bao nhiêu?
Hiện tại đạt hơn 60%, mục tiêu 84% vào năm 2026 khi VinFast sản xuất được pin điện trong nước.
3. VinFast quản lý logistics như thế nào?
VinFast kết hợp đội ngũ logistics nội bộ và thuê ngoài các đối tác 3PL hàng đầu để quản lý vận chuyển nội địa và quốc tế.
4. Doanh nghiệp Việt Nam có cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng của VinFast không?
Có. VinFast đang tích cực mở rộng mạng lưới nhà cung cấp nội địa với các chính sách ưu đãi và cam kết bao tiêu đầu ra để hỗ trợ các doanh nghiệp Việt đủ năng lực.
5. VinFast quản lý rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng như thế nào?
VinFast giảm thiểu rủi ro bằng cách đa dạng hóa nhà cung cấp, tăng cường nội địa hóa các linh kiện quan trọng và xây dựng các khu công nghiệp phụ trợ tại chỗ để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu.
Kết luận
Chuỗi cung ứng của VinFast là một ví dụ điển hình về tư duy chiến lược táo bạo và khả năng thực thi vượt trội. Bằng cách kết hợp sức mạnh công nghệ từ các đối tác toàn cầu với quyết tâm xây dựng một hệ sinh thái sản xuất nội địa tự chủ, VinFast đã tạo ra một mô hình độc đáo, có khả năng đáp ứng tốc độ tăng trưởng nhanh và tham vọng vươn ra thế giới.
Tuy nhiên, thách thức vẫn còn ở phía trước, từ việc tối ưu hóa chi phí, quản lý rủi ro chuỗi cung ứng toàn cầu đến việc cạnh tranh với các đối thủ sừng sỏ. Bài học lớn nhất cho các nhà quản lý và chủ doanh nghiệp Việt Nam không phải là sao chép, mà là học hỏi tư duy xây dựng hệ sinh thái, sự quyết liệt trong việc làm chủ các khâu giá trị cốt lõi và tầm nhìn dài hạn. Bởi lẽ, trong kỷ nguyên kinh tế hiện đại, làm chủ chuỗi cung ứng chính là làm chủ tương lai của doanh nghiệp.
