Vai trò của nhà quản trị và 4 kỹ năng cốt lõi để trở nên xuất sắc

Trong bối cảnh kinh doanh đầy biến động, nhà quản trị đóng vai trò như “người lái đò” dẫn dắt doanh nghiệp vượt qua sóng gió và hướng tới mục tiêu dài hạn. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn nhầm lẫn giữa quản trị và quản lý, dẫn đến việc phân công vai trò không hiệu quả. Bài viết này từ CEO360 sẽ làm rõ vai trò của nhà quản trị, những kỹ năng cốt lõi cần có và cách xây dựng năng lực quản trị vững mạnh cho tổ chức.

Nhà quản trị là gì?

Nhà quản trị (Administrator hoặc Governance Leader) là người chịu trách nhiệm định hướng chiến lược, thiết lập chính sách và giám sát hoạt động tổng thể của doanh nghiệp để đảm bảo mục tiêu dài hạn được thực hiện. Họ không chỉ tập trung vào vận hành hàng ngày mà còn nhìn xa trông rộng, xây dựng nền tảng cho sự phát triển bền vững.

Trong cấu trúc doanh nghiệp, nhà quản trị thường bao gồm các vị trí như Chủ tịch Hội đồng quản trị, thành viên HĐQT, Tổng giám đốc/CEO (ở góc độ quản trị chiến lược), hoặc các giám đốc cấp cao chịu trách nhiệm về các lĩnh vực then chốt như tài chính, nhân sự, chiến lược.

Phân biệt nhà quản trị và nhà quản lý:

Đây là điểm nhiều người nhầm lẫn. Nếu so sánh với một con tàu, nhà quản trị là người quyết định đi đâu, đi bằng cách nào, còn nhà quản lý là người điều khiển con tàu đi đúng hướng đã định.

Tiêu chí	Nhà quản trị	Nhà quản lý
Tầm nhìn	Dài hạn (3-5 năm trở lên)	Ngắn – trung hạn (tháng, quý, năm)
Trọng tâm	Chiến lược, chính sách, định hướng	Vận hành, thực thi, giám sát
Câu hỏi chính	“Làm cái gì?” và “Tại sao?”	“Làm như thế nào?” và “Khi nào?”
Trách nhiệm	Hiệu quả tổ chức (doing the right things)	Hiệu suất công việc (doing things right)
Ví dụ vị trí	Chủ tịch HĐQT, CEO, Giám đốc chiến lược	Giám đốc vận hành, Trưởng phòng, Team leader

Một doanh nghiệp thành công cần cả vai trò của nhà quản trị và nhà quản lý đều hoạt động hài hòa. Người quản trị vạch đường, người quản lý dẫn đường.

Vai trò của nhà quản trị trong doanh nghiệp hiện đại

Định hướng chiến lược và tầm nhìn dài hạn

Vai trò quan trọng nhất của nhà quản trị là xác định “doanh nghiệp sẽ đi về đâu”. Họ phân tích xu hướng thị trường, đánh giá năng lực nội bộ, xác định cơ hội và thách thức, từ đó xây dựng chiến lược phát triển 3-5 năm hoặc dài hơn.

Ví dụ, khi thị trường chuyển dịch mạnh sang thương mại điện tử, người quản trị cần quyết định liệu doanh nghiệp có nên đầu tư vào kênh online, xây dựng nền tảng riêng hay hợp tác với các sàn thương mại điện tử. Đây không phải quyết định ngắn hạn mà là định hướng chiến lược ảnh hưởng đến toàn bộ hoạt động của tổ chức.

Theo nghiên cứu của McKinsey, các doanh nghiệp có chiến lược rõ ràng và được truyền đạt hiệu quả có khả năng tăng trưởng cao hơn 30% so với những doanh nghiệp thiếu định hướng.

Xây dựng văn hóa và giá trị tổ chức

Người làm quản trị không chỉ quản lý con số mà còn quản lý con người thông qua việc xây dựng văn hóa doanh nghiệp. Văn hóa là “linh hồn” của tổ chức, quyết định cách nhân viên làm việc, đối xử với nhau và phục vụ khách hàng.

Quản trị giỏi là biết cách thiết lập các giá trị cốt lõi (core values) và đảm bảo chúng được thực thi nhất quán từ trên xuống dưới. Ví dụ, nếu doanh nghiệp đề cao “khách hàng là trung tâm”, nhà quản trị phải đảm bảo mọi chính sách, quy trình đều hướng đến việc mang lại trải nghiệm tốt nhất cho khách hàng.

Văn hóa mạnh giúp doanh nghiệp thu hút và giữ chân nhân tài, tăng năng suất lao động và tạo lợi thế cạnh tranh khó sao chép.

Quản trị rủi ro và đảm bảo tuân thủ

Trong môi trường kinh doanh đầy bất ổn, quản trị rủi ro là nhiệm vụ then chốt của nhà quản trị. Họ cần nhận diện các rủi ro tiềm ẩn – từ rủi ro tài chính, pháp lý, vận hành đến rủi ro danh tiếng – và xây dựng cơ chế phòng ngừa, giảm thiểu.

Đồng thời, nhà quản trị phải đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ các quy định pháp luật, chuẩn mực ngành và đạo đức kinh doanh. Việc vi phạm không chỉ dẫn đến phạt tiền mà còn gây tổn hại nghiêm trọng đến uy tín và sự tồn tại của doanh nghiệp.

Theo báo cáo của PwC, 69% CEO toàn cầu cho rằng quản trị rủi ro là một trong ba ưu tiên hàng đầu của họ trong năm 2024-2026.

Tối ưu hóa nguồn lực và hiệu suất tổ chức

Nhà quản trị chịu trách nhiệm phân bổ nguồn lực – con người, vốn, công nghệ, thời gian – một cách hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu chiến lược. Họ quyết định đầu tư vào đâu, cắt giảm ở đâu, mở rộng hay thu hẹp hoạt động nào.

Ngoài ra, họ cũng thiết lập các chỉ số đo lường hiệu suất (KPIs) ở cấp độ tổ chức, theo dõi tiến độ và điều chỉnh khi cần thiết. Điều này đảm bảo doanh nghiệp không chỉ bận rộn mà còn bận rộn đúng hướng.

4 kỹ năng cốt lõi của nhà quản trị xuất sắc

Tư duy chiến lược và nhìn xa trông rộng

Kỹ năng quan trọng nhất của nhà quản trị là khả năng tư duy chiến lược – nhìn thấy bức tranh toàn cảnh, kết nối các mảnh ghép rời rạc và dự đoán xu hướng tương lai. Họ không bị cuốn vào những vấn đề nhỏ nhặt hàng ngày mà luôn giữ tầm nhìn dài hạn.

Tư duy chiến lược bao gồm:

• Phân tích môi trường kinh doanh (PESTEL, Porter’s Five Forces)
• Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu nội bộ (SWOT)
• Xác định lợi thế cạnh tranh bền vững
• Dự báo xu hướng và chuẩn bị kịch bản

Một nhà quản trị giỏi giống như người chơi cờ vua, luôn suy nghĩ trước 3-5 nước đi và chuẩn bị phương án dự phòng.

Kỹ năng ra quyết định và giải quyết vấn đề

Mỗi ngày, nhà quản trị phải đối mặt với hàng chục quyết định – từ những quyết định nhỏ đến những quyết định có thể thay đổi vận mệnh doanh nghiệp. Kỹ năng ra quyết định hiệu quả đòi hỏi:

• Thu thập và phân tích thông tin đầy đủ
• Cân nhắc các phương án và hậu quả
• Dám chịu trách nhiệm với quyết định của mình
• Quyết đoán khi cần thiết, ngay cả khi thông tin chưa hoàn hảo

Theo nghiên cứu của Harvard Business Review, các nhà lãnh đạo thành công không phải là người ra quyết định đúng 100%, mà là người ra quyết định nhanh, học hỏi từ sai lầm và điều chỉnh kịp thời.

Năng lực lãnh đạo và truyền cảm hứng

Nhà quản trị không chỉ quản lý mà còn lãnh đạo – tức là truyền cảm hứng, tạo động lực và dẫn dắt đội ngũ hướng tới mục tiêu chung. Lãnh đạo hiệu quả đòi hỏi:

• Xây dựng tầm nhìn hấp dẫn và truyền đạt thuyết phục
• Tạo niềm tin và sự tôn trọng từ đội ngũ
• Phát triển người khác và xây dựng đội ngũ kế cận
• Gương mẫu trong hành động, không chỉ nói suông

Như câu nói nổi tiếng: “Quản lý là làm cho mọi người làm việc, lãnh đạo là làm cho mọi người muốn làm việc.”

Kỹ năng giao tiếp và xây dựng mối quan hệ

Nhà quản trị cần giao tiếp hiệu quả với nhiều đối tượng: hội đồng quản trị, nhà đầu tư, nhân viên, khách hàng, đối tác, cơ quan quản lý. Mỗi đối tượng có kỳ vọng và ngôn ngữ khác nhau, đòi hỏi lãnh đạo phải linh hoạt điều chỉnh.

Ngoài ra, xây dựng và duy trì mạng lưới quan hệ rộng là tài sản vô giá. Nhiều cơ hội kinh doanh, thông tin thị trường, giải pháp cho vấn đề đến từ mạng lưới này.

Thách thức thường gặp của nhà quản trị tại Việt Nam

Cân bằng giữa tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu hai con số mỗi năm, dẫn đến áp lực lớn lên nhà quản trị. Thách thức là làm sao tăng trưởng nhanh mà không hy sinh chất lượng, văn hóa, hoặc tạo ra rủi ro tài chính.

Nhà quản trị cần biết khi nào nên “đạp ga” và khi nào nên “phanh” để củng cố nền tảng. Tăng trưởng bền vững quan trọng hơn tăng trưởng nóng.

Quản trị trong môi trường đa thế hệ

Hiện nay, trong một doanh nghiệp có thể có đến 4 thế hệ cùng làm việc: Baby Boomers, Gen X, Millennials và Gen Z. Mỗi thế hệ có giá trị, kỳ vọng và cách làm việc khác nhau.

Nhà quản trị cần hiểu và tôn trọng sự khác biệt này, tạo môi trường làm việc hòa hợp và tận dụng điểm mạnh của từng thế hệ. Ví dụ, thế hệ trẻ thường linh hoạt với công nghệ và sáng tạo, trong khi thế hệ lớn tuổi có kinh nghiệm và mạng lưới rộng.

Chuyển đổi số và thích ứng với công nghệ mới

Chuyển đổi số không chỉ là áp dụng công nghệ mà là thay đổi toàn diện cách thức vận hành, văn hóa và mô hình kinh doanh. Đây là thách thức lớn với nhiều nhà quản trị, đặc biệt những người không có nền tảng công nghệ.

Theo khảo sát của Deloitte, 70% các dự án chuyển đổi số thất bại không phải do công nghệ mà do yếu tố con người – thiếu tầm nhìn rõ ràng, kháng cự thay đổi, thiếu năng lực lãnh đạo. Người quản trị cần đóng vai trò người dẫn dắt, truyền cảm hứng và tạo điều kiện cho chuyển đổi số thành công.

Cách xây dựng và phát triển năng lực nhà quản trị

Đào tạo và học tập liên tục

Thế giới thay đổi nhanh chóng, kiến thức và kỹ năng của hôm qua có thể lỗi thời vào ngày mai. Nhà quản trị cần duy trì thói quen học tập liên tục thông qua:

• Tham gia các chương trình đào tạo quản trị cấp cao (MBA, EMBA, các khóa học ngắn hạn)
• Đọc sách, báo, nghiên cứu về quản trị và xu hướng ngành
• Tham dự hội thảo, diễn đàn để cập nhật kiến thức và mở rộng tầm nhìn
• Học từ các case study và best practices của doanh nghiệp hàng đầu

Nhiều doanh nhân thành công như Bill Gates, Warren Buffett dành hàng giờ mỗi ngày để đọc và học hỏi.

Học hỏi từ kinh nghiệm thực tế

Không có trường lớp nào dạy tốt hơn thực tế. Nhà quản trị học được nhiều nhất từ những dự án thực tế, những quyết định đúng và cả những sai lầm. Quan trọng là phải có thói quen phản tư (reflection):

• Sau mỗi dự án, sự kiện quan trọng, dành thời gian nhìn lại: Điều gì đã tốt? Điều gì cần cải thiện?
• Ghi chép lại bài học kinh nghiệm
• Chia sẻ và học hỏi từ đồng nghiệp

Như câu nói: “Kinh nghiệm không phải là những gì xảy ra với bạn, mà là những gì bạn làm với những gì xảy ra.”

Xây dựng mạng lưới và cố vấn

Không ai có thể thành công một mình. Nhà quản trị cần xây dựng mạng lưới gồm:

• Cố vấn (Mentor): Những người có kinh nghiệm hơn, sẵn sàng chia sẻ và định hướng
• Đồng nghiệp (Peers): Những người cùng vị trí, có thể trao đổi, học hỏi lẫn nhau
• Chuyên gia: Những người có chuyên môn sâu trong các lĩnh vực cụ thể (tài chính, pháp lý, công nghệ…)

Tham gia các câu lạc bộ doanh nhân, hiệp hội ngành nghề, cộng đồng chuyên môn là cách tốt để xây dựng mạng lưới này.