Nền kinh tế số biến động không ngừng, việc học hỏi từ những “người khổng lồ” đi trước là con đường ngắn nhất để tăng tốc. Chiến lược kinh doanh của FPT không chỉ là một case study về thành công trong lĩnh vực công nghệ, mà còn là một bài học thực tiễn về tầm nhìn, sự thích ứng và quyết tâm làm chủ công nghệ lõi. Bài viết này từ CEO360 sẽ “mổ xẻ” toàn diện cỗ máy vận hành của FPT, từ triết lý nền tảng, mô hình SWOT, cho đến chiến lược 5 mũi nhọn đang định hình tương lai của tập đoàn, giúp các nhà quản lý và chủ doanh nghiệp rút ra những bài học giá trị có thể áp dụng ngay.
Giới thiệu tổng quan về FPT “người khổng lồ” công nghệ Việt Nam
Lịch sử hình thành của FPT
Công ty Cổ phần FPT, thành lập ngày 13/09/1988, đã trải qua một hành trình dài từ một công ty chế biến thực phẩm để trở thành tập đoàn công nghệ – viễn thông hàng đầu Việt Nam . Với vai trò tiên phong trong nhiều lĩnh vực, FPT đã góp phần không nhỏ vào việc hiện đại hóa các ngành kinh tế xương sống và đưa trí tuệ Việt Nam vươn ra toàn cầu.
Các cột mốc quan trọng
- 1988: Thành lập với tên gọi Công ty Công nghệ Thực phẩm.
- 1990: Đổi tên thành Công ty Phát triển và Đầu tư Công nghệ, xác định tin học là hướng đi chủ lực.
- 1997: Gia nhập lĩnh vực Internet, trở thành một trong những nhà cung cấp dịch vụ Internet (ISP) đầu tiên tại Việt Nam.
- 2006: Niêm yết trên Sàn Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE).
- 2017: Gia nhập thị trường Indonesia, khởi đầu cho giai đoạn mở rộng mạnh mẽ tại các thị trường quốc tế .
- 2023: đơn vị phần mềm FPT Software ghi nhận doanh thu toàn cầu hơn 1 tỷ USD từ dịch vụ công nghệ thông tin, minh chứng cho tầm ảnh hưởng ngày càng lớn ở thị trường nước ngoài.
Các lĩnh vực kinh doanh cốt lõi
Hiện nay, FPT hoạt động dựa trên 3 khối kinh doanh chính, tạo thành một hệ sinh thái bổ trợ lẫn nhau:
- Khối Công nghệ: Bao gồm Dịch vụ CNTT cho thị trường trong và ngoài nước (trọng tâm là chuyển đổi số) và các giải pháp, dịch vụ viễn thông. Đây là động lực tăng trưởng chính của tập đoàn
- Khối Viễn thông: Cung cấp dịch vụ Internet băng thông rộng, truyền hình trả tiền, trung tâm dữ liệu (Data Center) và các dịch vụ giá trị gia tăng khác.
- Khối Giáo dục: Đầu tư và phát triển hệ thống giáo dục từ cấp phổ thông đến đại học và sau đại học, với định hướng đào tạo nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong ngành công nghệ
Triết lý kinh doanh của FPT
FPT xây dựng nền tảng văn hóa doanh nghiệp dựa trên ba triết lý cốt lõi:
- Hài hòa – Cân bằng lợi ích giữa doanh nghiệp, khách hàng và xã hội.
- Nhất quán – Duy trì tính thống nhất trong chiến lược và hành động.
- Con người là giá trị cốt lõi – Đầu tư vào phát triển nhân tài, tạo môi trường làm việc hạnh phúc.
Sứ mệnh mới của FPT là “Kiến tạo hạnh phúc”, hướng đến việc tự động hóa mọi điểm chạm với người dân và doanh nghiệp, đồng thời phát triển chiến lược DC5 (Digital Conglomerate 5.0) – tổ hợp số với năm yếu tố cốt lõi: AI, dữ liệu, định danh, giao tiếp và điểm chạm.
Phân tích mô hình SWOT của FPT: Nền tảng của mọi chiến lược
Để hiểu rõ động lực đằng sau các quyết định chiến lược, việc phân tích ma trận SWOT của FPT là bước đi không thể thiếu. Mô hình này giúp nhận diện các yếu tố nội tại (Điểm mạnh, Điểm yếu) và các yếu tố bên ngoài (Cơ hội, Thách thức) tác động trực tiếp đến chiến lược kinh doanh của FPT.
Strengths (Điểm mạnh)
- Thương hiệu uy tín và vị thế dẫn đầu: FPT là thương hiệu công nghệ hàng đầu, có độ nhận diện cao và uy tín vững chắc tại Việt Nam.
- Đội ngũ nhân lực chất lượng cao: Sở hữu nguồn nhân lực dồi dào, có trình độ kỹ thuật cao và dày dặn kinh nghiệm trong các dự án quốc tế.
- Hệ sinh thái đa dạng: Sự kết hợp giữa Công nghệ – Viễn thông – Giáo dục tạo ra lợi thế cạnh tranh cộng hưởng. Khối giáo dục cung cấp nguồn nhân lực, khối công nghệ và viễn thông cung cấp giải pháp và hạ tầng.
- Năng lực tài chính vững mạnh: Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ổn định trong nhiều năm liên tiếp, tạo nền tảng để đầu tư vào các công nghệ tương lai như AI, Bán dẫn.
Weaknesses (Điểm yếu)
- Phụ thuộc vào thị trường nước ngoài: Mảng dịch vụ CNTT cho thị trường nước ngoài chiếm tỷ trọng lớn trong doanh thu, khiến FPT nhạy cảm với các biến động kinh tế – chính trị toàn cầu.
- Cạnh tranh nhân sự gay gắt: “Cơn khát” nhân lực chất lượng cao trong ngành công nghệ, đặc biệt là AI và bán dẫn, là một thách thức lớn trong việc giữ chân và thu hút nhân tài.
- Tốc độ triển khai R&D: Mặc dù đầu tư mạnh, nhưng việc thương mại hóa các sản phẩm công nghệ lõi “Made by FPT” vẫn cần thời gian để cạnh tranh sòng phẳng với các gã khổng lồ công nghệ thế giới.
Opportunities (Cơ hội)
- Làn sóng chuyển đổi số toàn cầu: Nhu cầu chuyển đổi số, đặc biệt là trong các lĩnh vực AI, Cloud, dữ liệu lớn… vẫn còn rất lớn, mở ra không gian tăng trưởng khổng lồ.
- Sự dịch chuyển của chuỗi cung ứng Bán dẫn: Việt Nam đang trở thành điểm đến hấp dẫn cho ngành công nghiệp bán dẫn, tạo cơ hội vàng cho FPT tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.
- Chính sách hỗ trợ từ Chính phủ: Các chính sách khuyến khích phát triển công nghệ cao, kinh tế số và đổi mới sáng tạo của Chính phủ là “bà đỡ” cho các doanh nghiệp như FPT.
Threats (Thách thức)
- Cạnh tranh khốc liệt: Đối thủ cạnh tranh của FPT không chỉ là các công ty trong nước mà còn là các tập đoàn công nghệ đa quốc gia có tiềm lực tài chính và công nghệ vượt trội.
- Rủi ro kinh tế vĩ mô: Suy thoái kinh tế toàn cầu có thể làm giảm chi tiêu cho CNTT của các khách hàng lớn tại Mỹ, Nhật Bản, Châu Âu.
- Tốc độ thay đổi công nghệ: Vòng đời công nghệ ngày càng ngắn đòi hỏi FPT phải liên tục đầu tư và đổi mới để không bị tụt hậu.
Bóc tách chi tiết chiến lược kinh doanh của FPT giai đoạn mới
Giai đoạn 2024-2026, FPT đã công bố một chiến lược đầy tham vọng, gói gọn trong 5 từ khóa: AI – Bán dẫn – Xe điện – Chuyển đổi số – Chuyển đổi xanh. Đây không chỉ là một khẩu hiệu, mà là một tuyên ngôn về việc tập trung vào các công nghệ lõi, có khả năng định hình lại thế giới trong tương lai và là kim chỉ nam cho chiến lược kinh doanh của FPT.
Triết lý kinh doanh của FPT: “Tôn – Đổi – Đồng” và sứ mệnh “Kiến tạo hạnh phúc”
Nền tảng của mọi chiến lược tại FPT là bộ giá trị cốt lõi “Tôn trọng cá nhân – Đổi mới không ngừng – Đồng đội tinh thần” (Tôn – Đổi – Đồng). Triết lý kinh doanh của FPT đề cao con người là tài sản quý giá nhất, tạo ra một môi trường làm việc cởi mở, nơi mỗi cá nhân được lắng nghe và tự do sáng tạo .
Gần đây, FPT đã công bố sứ mệnh mới là “Kiến tạo hạnh phúc”, không chỉ cho nhân viên, khách hàng mà còn đóng góp vào sự hưng thịnh của quốc gia, lấy công nghệ làm phương tiện cốt lõi.
Trụ cột chiến lược 1: AI và chip bán dẫn – Canh bạc công nghệ lõi
Đây là mũi nhọn chiến lược mang tính quyết định, thể hiện tham vọng lớn nhất của FPT trong việc dịch chuyển lên nấc thang cao hơn trong chuỗi giá trị công nghệ toàn cầu. Tập đoàn xác định AI và Bán dẫn là hai đòn bẩy cốt lõi để tái định hình mọi ngành công nghiệp và tạo ra lợi thế cạnh tranh vượt trội.
- Phát triển hệ sinh thái AI toàn diện: FPT không chỉ ứng dụng AI mà còn chủ động xây dựng và làm chủ nền tảng FPT.AI. Nền tảng này cung cấp một bộ giải pháp thông minh toàn diện (Chatbot, Voicebot, định danh điện tử eKYC…), trở thành công cụ chiến lược giúp các doanh nghiệp tự động hóa vận hành, tối ưu hóa quy trình và nâng cao trải nghiệm khách hàng.
- Thiết lập liên minh chiến lược với các gã khổng lồ: Nhận thức rõ tầm quan trọng của hợp tác quốc tế, FPT đã tạo ra một bước ngoặt khi bắt tay chiến lược với NVIDIA – tập đoàn hàng đầu thế giới về AI và chip. Sự hợp tác này không chỉ dừng lại ở việc chuyển giao công nghệ mà còn định hướng đến xây dựng các Siêu nhà máy Trí tuệ nhân tạo (AI Factory) tại Việt Nam, một bước đi táo bạo nhằm thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng AI ở quy mô lớn.
- Thâm nhập sâu vào ngành công nghiệp Bán dẫn: Đứng trước sự dịch chuyển mạnh mẽ của chuỗi cung ứng toàn cầu, FPT đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội vàng trong lĩnh vực bán dẫn. Tập đoàn đặt ra mục tiêu đầy tham vọng là đào tạo 10.000 kỹ sư bán dẫn đến năm 2030, đồng thời tham gia sâu hơn vào các công đoạn chiến lược như thiết kế, đóng gói và kiểm thử chip, từng bước khẳng định vị thế của Việt Nam trên bản đồ bán dẫn thế giới.
Trụ cột chiến lược 2: Công nghệ Ô tô (Automotive) – Đón đầu tương lai di chuyển
Khi ngành công nghiệp ô tô bước vào kỷ nguyên điện hóa và thông minh hóa, FPT đã nhanh chóng xác định đây là một chiến trường màu mỡ và đầy tiềm năng. Chiến lược của tập đoàn không phải là sản xuất xe, mà là trở thành “bộ não” công nghệ bên trong những chiếc xe của tương lai.
- Tập trung vào phát triển phần mềm và hệ thống nhúng: FPT đầu tư mạnh mẽ vào việc xây dựng các hệ thống phần mềm phức tạp cho ô tô, từ hệ điều hành trên xe (in-vehicle operating systems), các giải pháp thông tin giải trí (infotainment), cho đến các hệ thống hỗ trợ người lái tiên tiến (ADAS). Với kinh nghiệm dày dặn trong lĩnh vực phần mềm, FPT có lợi thế lớn trong việc cung cấp các giải pháp ổn định, an toàn và tùy biến cao cho các nhà sản xuất ô tô toàn cầu.
- Tích hợp AI để nâng cao trải nghiệm và an toàn: Trí tuệ nhân tạo chính là yếu tố tạo nên sự khác biệt. FPT đang ứng dụng AI để phát triển các tính năng thông minh như nhận diện hành vi người lái, tối ưu hóa hiệu suất pin cho xe điện, và cung cấp các dịch vụ giải trí cá nhân hóa. Đây chính là những giá trị gia tăng cốt lõi giúp FPT cạnh tranh và chiếm lĩnh thị phần trong lĩnh vực công nghệ ô tô, một thị trường được dự báo sẽ bùng nổ trong thập kỷ tới.
Trụ cột chiến lược 3: Chuyển đổi Số và Chuyển đổi Xanh – Dịch vụ mũi nhọn toàn cầu
Đây là mảng kinh doanh cốt lõi, đã và đang là động cơ tăng trưởng chính, mang lại nguồn doanh thu bền vững từ các thị trường phát triển như Nhật Bản, Mỹ, và châu Âu.
- Chuyển đổi số (Digital Transformation): FPT tiếp tục khẳng định vị thế là đối tác tin cậy trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn và triển khai các giải pháp công nghệ toàn diện. Các giải pháp này giúp những tập đoàn hàng đầu thế giới số hóa mô hình kinh doanh, tối ưu hóa quy trình vận hành và tạo ra những giá trị mới. Doanh thu từ mảng dịch vụ công nghệ thông tin cho thị trường nước ngoài, đặc biệt là chuyển đổi số, liên tục ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng, minh chứng cho năng lực cạnh tranh quốc tế của FPT.
- Chuyển đổi xanh (Green Transformation): Nắm bắt xu hướng phát triển bền vững không thể đảo ngược của kinh tế toàn cầu, FPT đang tích hợp AI và các công nghệ tiên tiến khác để phát triển giải pháp giúp doanh nghiệp tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên, quản lý và giảm phát thải khí nhà kính. Đây là một hướng đi chiến lược, không chỉ mang lại giá trị kinh tế mà còn thể hiện trách nhiệm xã hội của tập đoàn.
Mở rộng toàn cầu và những thương vụ M&A chiến lược
Chiến lược mở rộng toàn cầu của FPT không phải là một cuộc “đi săn” dàn trải, mà là những nước cờ được tính toán kỹ lưỡng. Trong đó, Mua bán & Sáp nhập (M&A) đóng vai trò là con đường ngắn nhất để đạt được các mục tiêu chiến lược. Thay vì mất nhiều năm xây dựng từ đầu, FPT chọn cách “đứng trên vai người khổng lồ” thông qua các thương vụ M&A để nhanh chóng sở hữu ba tài sản quý giá:
- Sở hữu công nghệ lõi và năng lực chuyên sâu: FPT chủ động thâu tóm các công ty sở hữu năng lực công nghệ mà FPT còn thiếu hoặc cần bổ sung. Ví dụ điển hình là thương vụ mua lại mảng dịch vụ công nghệ (IT Services) của Intertec, giúp FPT củng cố năng lực trong lĩnh vực hàng không và năng lượng tại thị trường châu Mỹ.
- Tiếp cận tệp khách hàng lớn và hợp đồng dài hạn: Việc mua lại một công ty đang hoạt động đồng nghĩa với việc FPT ngay lập tức có được tệp khách hàng hiện hữu và các hợp đồng giá trị. Thương vụ mua lại RWE IT Slovakia (sau đổi tên thành FPT Slovakia) đã giúp FPT đặt chân vào thị trường năng lượng châu Âu với một hợp đồng trị giá hàng chục triệu đô la.
- Thu nạp đội ngũ nhân sự chất lượng cao tại chỗ: M&A giúp FPT giải quyết bài toán nhân sự tại các thị trường phát triển, nơi việc tuyển dụng vô cùng tốn kém và cạnh tranh. FPT có ngay một đội ngũ chuyên gia bản địa, am hiểu văn hóa và thị trường, giúp việc chuyển giao và vận hành diễn ra trơn tru.
Cách tiếp cận này cho thấy một tư duy thực chiến: FPT không chỉ mua một công ty, mà đang mua lại “tấm vé thông hành” để tiến vào một thị trường mới, một lĩnh vực mới một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất.
Đối thủ cạnh tranh của FPT là ai trên từng mặt trận?
Mặc dù là một tập đoàn lớn, FPT phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt ở mỗi lĩnh vực họ tham gia. Việc xác định rõ đối thủ cạnh tranh của FPT giúp thấy rõ những thách thức mà tập đoàn phải vượt qua trong quá trình thực thi chiến lược kinh doanh của FPT.
Lĩnh vực Dịch vụ CNTT & Chuyển đổi số
- Đối thủ trong nước: Viettel Solutions, CMC Global, VNG. Đây là những tập đoàn công nghệ lớn trong nước, cũng đang đẩy mạnh mảng chuyển đổi số và xuất khẩu phần mềm.
- Đối thủ quốc tế: Các công ty gia công phần mềm lớn của Ấn Độ (như Infosys, TCS), các tập đoàn tư vấn công nghệ toàn cầu (như Accenture, Deloitte) là những đối thủ trực tiếp trên thị trường quốc tế .
Lĩnh vực Viễn thông
- Đối thủ chính: Viettel Telecom và VNPT. Đây là hai nhà mạng lớn nhất, có vốn nhà nước và hạ tầng viễn thông rộng khắp, tạo ra cuộc cạnh tranh “tam mã” trên thị trường Internet băng thông rộng và dịch vụ viễn thông.
Lĩnh vực Giáo dục
- Đối thủ cạnh tranh: Các trường đại học công lập và tư thục lớn khác có đào tạo về công nghệ (Đại học Bách Khoa, Đại học Quốc gia,…), các hệ thống giáo dục tư nhân như Vinschool (thuộc Vingroup) . Các đơn vị trên là đối thủ cạnh tranh theo từng phân khúc giáo dục khác nhau.
Đánh giá ưu và nhược điểm trong chiến lược kinh doanh của FPT
Ưu điểm nổi bật
- Tầm nhìn dài hạn và tiên phong: FPT luôn là người đi đầu trong việc nắm bắt các xu hướng công nghệ mới (Internet, Chuyển đổi số, và bây giờ là AI, Bán dẫn).
- Chiến lược hệ sinh thái hiệu quả: Việc kết nối ba khối Công nghệ – Viễn thông – Giáo dục tạo ra một vòng tròn khép kín, tự cung cấp nguồn lực và hỗ trợ lẫn nhau.
- Tập trung vào công nghệ lõi: Thay vì chỉ gia công, FPT đang chuyển dịch mạnh mẽ sang làm chủ các công nghệ nền tảng. Đây là bước đi chiến lược để phát triển bền vững và tăng biên lợi nhuận.
- Văn hóa doanh nghiệp mạnh: Triết lý kinh doanh của FPT tạo ra sự gắn kết và sức mạnh nội tại, giúp tập đoàn vượt qua nhiều giai đoạn khó khăn.
Nhược điểm và thách thức cần đối mặt
- Thách thức về nguồn vốn cho các “canh bạc” lớn: Đầu tư vào AI và Bán dẫn đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ và dài hạn, tiềm ẩn rủi ro nếu không đạt được kết quả như kỳ vọng.
- Bài toán nhân sự cấp cao: Cạnh tranh để thu hút và giữ chân các chuyên gia hàng đầu về AI, Bán dẫn là một cuộc chiến không hề dễ dàng.
- Sự phụ thuộc vào các đối tác công nghệ lớn: Dù tự chủ, FPT vẫn cần hợp tác chặt chẽ với các gã khổng lồ như NVIDIA, Microsoft…, điều này có thể tạo ra sự phụ thuộc nhất định về công nghệ và nền tảng.
Câu hỏi thường gặp về chiến lược kinh doanh của FPT
1. Chiến lược “AI Bán Xe Số Xanh” của FPT là gì?
Đây là chiến lược tập trung vào 5 lĩnh vực công nghệ mũi nhọn: Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghiệp Bán dẫn, công nghệ cho xe Ô tô (Automotive), Chuyển đổi số (Digital Transformation) và Chuyển đổi xanh (Green Transformation) .
2. Mục tiêu doanh thu của FPT trong năm 2025 là gì?
FPT đặt mục tiêu doanh thu 75.400 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 13.395 tỷ đồng trong năm 2025, tăng trưởng lần lượt 20% và 21% so với năm 2024
3. FPT đang làm gì trong lĩnh vực chip bán dẫn?
FPT đang tập trung vào thiết kế chip, hợp tác đào tạo nguồn nhân lực (mục tiêu 10.000 kỹ sư vào năm 2030) và tham gia vào các công đoạn trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu.
4. FPT có bao nhiêu nhân sự?
Đến cuối năm 2024, FPT có 54.687 nhân sự, trong đó 3.489 nhân sự nước ngoài thuộc 87 quốc tịch.
5. Động lực tăng trưởng chính của FPT trong giai đoạn 2024–2026 là gì?
Động lực tăng trưởng của FPT đến từ mảng dịch vụ CNTT cho thị trường nước ngoài, đặc biệt là các dịch vụ liên quan đến AI, chuyển đổi số và công nghệ ô tô, bên cạnh việc mở rộng sang lĩnh vực bán dẫn và chuyển đổi xanh.
Kết luận
Chiến lược kinh doanh của FPT là một hình mẫu về sự chuyển mình và thích ứng. Từ một công ty gia công phần mềm, FPT đang vươn lên trở thành một tập đoàn công nghệ làm chủ những công nghệ lõi, có khả năng định hình tương lai. Bằng cách tập trung vào các mũi nhọn chiến lược như AI và Bán dẫn, đồng thời giữ vững nền tảng văn hóa doanh nghiệp độc đáo, FPT không chỉ đảm bảo sự tăng trưởng bền vững cho riêng mình mà còn góp phần nâng cao vị thế của ngành công nghệ Việt Nam trên bản đồ thế giới. Bài học lớn nhất cho các doanh nghiệp khác chính là tầm quan trọng của việc xác định đúng “cuộc chơi” của mình, dám đầu tư vào tương lai và xây dựng sức mạnh nội tại từ chính con người.
